ပုံမှန်ရာသီစက်ဝန်းဆိုတာ ဘာလဲ

 အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ကျန်းမာရေးကို တိုင်းတာရာတွင် "ရာသီစက်ဝန်း" (Menstrual Cycle) သည် အရေးကြီးသော လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ရာသီစက်ဝန်းအကြောင်းကို သေချာနားလည်ထားခြင်းဖြင့် မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော ပြောင်းလဲမှုများရှိပါက အချိန်မီ သိရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ပုံမှန်ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

---

၁။ ရာသီစက်ဝန်း (Menstrual Cycle) ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ?

ရာသီစက်ဝန်းဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ခန္ဓာကိုယ်က ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန်အတွက် လစဉ် ပြင်ဆင်သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်နှင့် သားဥအိမ်မှ ထွက်သော ဟော်မုန်းများ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိပါသည်။

• ရေတွက်ပုံ: ရာသီစက်ဝန်း တစ်ခု၏ အရှည်ကို ရာသီစတင်ပေါ်သည့် ပထမဆုံးနေ့မှ နောက်တစ်ကြိမ် ရာသီစတင်ပေါ်သည့် ပထမဆုံးနေ့ မတိုင်မီအထိ ရက်ကို ရေတွက်ရပါသည်။

Shutterstock

---

၂။ ပုံမှန်ရာသီစက်ဝန်း၏ အင်္ဂါရပ်များ

အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး မတူညီနိုင်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပုံမှန်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည့် အချက်များမှာ-

• ရက်အရှည်: ပုံမှန်အားဖြင့် ၂၈ ရက် ကြာမြင့်တတ်သော်လည်း ၂၁ ရက်မှ ၃၅ ရက် အတွင်း ရှိနေပါက ပုံမှန်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။

• ရာသီလာသည့်ရက်: ရာသီသွေး ဆင်းသည့်ရက်မှာ ၂ ရက်မှ ၇ ရက် အထိ ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။

• သွေးပမာဏ: ရာသီစက်ဝန်း တစ်ခုလုံးတွင် သွေးပမာဏ ၂ ဇွန်းမှ ၅ ဇွန်းခန့် (30ml - 80ml) ဆင်းခြင်းမှာ ပုံမှန်ဖြစ်သည်။

---

၃။ ရာသီစက်ဝန်း၏ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲမှုများ (Phases)

ရာသီစက်ဝန်းတစ်ခုအတွင်း အဓိက အဆင့် (၄) ဆင့် ရှိပါသည်။

1. ရာသီသွေးဆင်းသည့်အဆင့် (Menstruation): ကိုယ်ဝန်မရှိပါက သားအိမ်နံရံဟောင်းများ ကွာကျပြီး သွေးအဖြစ် ဆင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။

2. သားဥအိမ်အတွင်း မျိုးဥဖွံ့ဖြိုးသည့်အဆင့် (Follicular Phase): ဟော်မုန်းကြောင့် သားဥအိမ်အတွင်းရှိ မျိုးဥလေးများ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး သားအိမ်နံရံများ ပြန်လည် ထူထဲလာပါသည်။

3. သားဥကြွေသည့်အဆင့် (Ovulation): ဖွံ့ဖြိုးလာသော မျိုးဥလေးသည် သားဥအိမ်မှ ထွက်ပေါ်လာသည့် အဆင့်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရာသီစက်ဝန်း၏ အလယ် (ဥပမာ- ၁၄ ရက်မြောက်နေ့) တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ဤအချိန်သည် ကိုယ်ဝန်ရနိုင်ခြေ အများဆုံးဖြစ်သည်။

4. နောက်ဆုံးအဆင့် (Luteal Phase): သားဥကြွေပြီးနောက် သားအိမ်နံရံသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် အသင့်ဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်နေသည့် အဆင့်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်မရပါက ရာသီပြန်လာမည် ဖြစ်သည်။

---

၄။ ရာသီလာခါနီး ကြုံတွေ့ရသည့် လက္ခဏာများ (PMS)

အမျိုးသမီးအများစုတွင် ရာသီမလာမီ ရက်ပိုင်းအလို၌ ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲကြောင့် အောက်ပါတို့ကို ခံစားရတတ်သည် -

• ရင်သား တင်းခြင်း/နာခြင်း။

• စိတ်မူအပြောင်းအလဲမြန်ခြင်း (ဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း)။

• ဝက်ခြံထွက်ခြင်း။

• ဗိုက်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ဗိုက်ပွခြင်း။

---

၅။ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသင့်သလဲ?

အောက်ပါ လက္ခဏာများ ရှိနေပါက ရာသီစက်ဝန်း ပုံမှန်မဟုတ်သဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည် -

• ရာသီစက်ဝန်း ၂၁ ရက်ထက် တိုနေခြင်း သို့မဟုတ် ၃၅ ရက်ထက် ရှည်နေခြင်း။

• ရာသီ ၃ လထက်ပို၍ ထိန်နေခြင်း (ကိုယ်ဝန်မရှိဘဲ)။

• ရာသီသွေး ၇ ရက်ထက် ပိုဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း အလုံးအခဲများ ဆင်းခြင်း။

• ရာသီလာစဉ် ဗိုက်အလွန်အမင်း နာကျင်ပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ မလုပ်နိုင်ခြင်း။

• ရာသီစက်ဝန်း ကြားရက်များတွင် သွေးဆင်းခြင်း။

---

အနှစ်ချုပ်

ပုံမှန်ရာသီစက်ဝန်းဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ မျိုးပွားအင်္ဂါစနစ် ကျန်းမာစွာ အလုပ်လုပ်နေခြင်းကို ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိ၏ ရာသီလာသည့်ရက်များကို ပြက္ခဒိန် သို့မဟုတ် Mobile App များတွင် မှတ်သားထားခြင်းဖြင့် မိမိခန္ဓာကိုယ်၏ ပုံမှန်အခြေအနေကို ပိုမိုနားလည်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။