အသက်အရွယ်အလိုက် ရာသီစက်ဝန်း ပြောင်းလဲလာပုံ
အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရာသီစက်ဝန်းသည် ငယ်ရွယ်နုပျိုသည့်အရွယ်မှသည် သွေးဆုံးချိန်အထိ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပုံသေသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိဘဲ အသက်အရွယ်အလိုက် ပြောင်းလဲနေတတ်ပါသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဟော်မုန်းပမာဏ အတက်အကျနှင့် သားဥအိမ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် မူတည်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
အသက်အရွယ်အလိုက် ရာသီစက်ဝန်း ပြောင်းလဲလာပုံ အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။
၁။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် (Puberty: ၁၀ နှစ် - ၁၉ နှစ်)
ဤအရွယ်သည် ရာသီစတင်ပေါ်သည့် (Menarche) ကာလဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်က ဟော်မုန်းစနစ်သစ်နှင့် စတင်ထိတွေ့ရသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။
ရာသီမမှန်ခြင်း: ပထမဆုံး ရာသီစတင်ပေါ်ပြီးနောက် ပထမ ၁ နှစ်မှ ၃ နှစ်ခန့်အထိ ရာသီစက်ဝန်းသည် အလွန်မမှန်တတ်ပါ။ တစ်ခါလာပြီးနောက် လအနည်းငယ် ထိန်သွားခြင်း သို့မဟုတ် တစ်လအတွင်း နှစ်ကြိမ်လာခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
အကြောင်းရင်း: ဦးနှောက်နှင့် သားဥအိမ်တို့အကြား ဆက်သွယ်မှုစနစ် (HPO Axis) သည် အပြည့်အဝ မရင့်ကျက်သေးသဖြင့် မျိုးဥပုံမှန်မကြွေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
လက္ခဏာ: ရာသီလာစဉ် ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း (Cramps) နှင့် ဝက်ခြံထွက်ခြင်းတို့ကို သိသိသာသာ ခံစားရတတ်ပါသည်။
၂။ အသက် ၂၀ ကျော်အရွယ် (The 20s)
ဤအရွယ်သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး အကောင်းဆုံးနှင့် အတည်ငြိမ်ဆုံး အရွယ်ဖြစ်သည်။
တည်ငြိမ်သောစက်ဝန်း: ဟော်မုန်းစနစ်သည် ရင့်ကျက်သွားပြီဖြစ်သဖြင့် ရာသီစက်ဝန်းသည် ပုံမှန်ရက် (ဥပမာ- ၂၈ ရက် သို့မဟုတ် ၃၀ ရက်) အတိုင်း အတိအကျနီးပါး ဖြစ်လာတတ်ပါသည်။
လက္ခဏာ: ရာသီမလာမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် ဖြစ်တတ်သည့် PMS (ရင်သားတင်းခြင်း၊ စိတ်မူပြောင်းခြင်း) ဝေဒနာများကို ပုံမှန်ခံစားရနိုင်သော်လည်း ရာသီစက်ဝန်းမှာမူ များသောအားဖြင့် ခန့်မှန်းရ လွယ်ကူပါသည်။
၃။ အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် (The 30s)
ဤအရွယ်တွင် ရာသီစက်ဝန်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပုံမှန်ရှိနေသေးသော်လည်း အချို့သော အပြောင်းအလဲများ စတင်နိုင်ပါသည်။
သားဖွားပြီးနောက်ပြောင်းလဲမှု: ကိုယ်ဝန်ဆောင်ပြီး ကလေးမွေးဖွားပြီးပါက ရာသီစက်ဝန်း ပြန်လည်စတင်ချိန်တွင် ယခင်ကထက် ဗိုက်အောင့်သက်သာသွားခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီလာသည့်ရက် ပြောင်းလဲသွားခြင်းမျိုး ရှိနိုင်ပါသည်။
ကျန်းမာရေးပြဿနာများ: အသက် ၃၀ ကျော်နှောင်းပိုင်းတွင် သားအိမ်အသားလုံး (Fibroids) သို့မဟုတ် Endometriosis ကဲ့သို့သော အခြေအနေများကြောင့် ရာသီသွေးဆင်း ပိုများလာခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှု ပိုရှိလာခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါသည်။
၄။ အသက် ၄၀ ကျော်အရွယ် (Perimenopause)
ဤအရွယ်သည် သွေးဆုံးခါနီး ကာလဖြစ်ပြီး ရာသီစက်ဝန်း ပြန်လည်ကမောက်ကမ ဖြစ်လာသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။
ရာသီမမှန်ခြင်း ပြန်ဖြစ်လာခြင်း: အီစထရိုဂျင် (Estrogen) ဟော်မုန်းပမာဏ အတက်အကျ မြန်လာသဖြင့် ရာသီစက်ဝန်းသည် တိုသွားခြင်း (ဥပမာ- ၂၁ ရက်တစ်ခါလာခြင်း) သို့မဟုတ် အလွန်ရှည်သွားခြင်းမျိုး ဖြစ်လာတတ်ပါသည်။
လက္ခဏာ: ရာသီသွေးဆင်း အလွန်များလာခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်နည်းသွားခြင်း၊ ညဘက် ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ သွေးဆုံးရန် ခန္ဓာကိုယ်က ပြင်ဆင်နေသည့် လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။
၅။ အသက် ၅၀ နှင့်အထက် (Menopause: သွေးဆုံးခြင်း)
အမျိုးသမီးအများစုသည် အသက် ၄၅ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်အတွင်း သွေးဆုံးလေ့ရှိကြပါသည်။
သတ်မှတ်ချက်: ရာသီသွေး လုံးဝမလာသည်မှာ (၁၂) လဆက်တိုက် ပြည့်သွားပါက "သွေးဆုံးပြီ" ဟု သတ်မှတ်ပါသည်။
ပြောင်းလဲမှု: သွေးဆုံးပြီးနောက်တွင် သားဥအိမ်က ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်လိုက်သဖြင့် ရာသီစက်ဝန်း လုံးဝမရှိတော့ပါ။ အကယ်၍ သွေးဆုံးပြီးမှ သွေးပြန်ဆင်းပါက ပုံမှန်မဟုတ်သဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။
အနှစ်ချုပ်
ရာသီစက်ဝန်း ပြောင်းလဲလာပုံသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ဘဝခရီးစဉ်တွင် သဘာဝကျသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော် မိမိအသက်အရွယ်နှင့် မလိုက်ဖက်ဘဲ ရုတ်တရက် ရာသီအလွန်များခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရာသီထိန်ခြင်းများ ရှိပါက ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ခံယူရန် အရေးကြီးပါသည်။
Comments
Post a Comment