ရာသီမမှန်ခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်း ၅ ချက်

 အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရာသီစက်ဝန်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဟော်မုန်းစနစ်နှင့် အထွေထွေကျန်းမာရေးကို ထင်ဟပ်နေသည့် ပြဒါးတိုင်တစ်ခုကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ရာသီစက်ဝန်း ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း (ရာသီနောက်ကျခြင်း၊ စောခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်ခြင်း) သည် စိုးရိမ်စရာဖြစ်နိုင်သော်လည်း ယင်း၏နောက်ကွယ်တွင် ခိုင်လုံသော အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိနေတတ်ပါသည်။

ရာသီမမှန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်း (၅) ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။

---

၁။ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် လူနေမှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း (Stress & Lifestyle)

စိတ်ဖိစီးမှုသည် ရာသီစက်ဝန်းကို ထိန်းချုပ်သည့် ဦးနှောက်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော Hypothalamus ကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု ရှိစေပါသည်။

• ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲ: အလွန်အမင်း စိတ်ဖိစီးသည့်အခါ ခန္ဓာကိုယ်က Cortisol (ဖိစီးမှုဟော်မုန်း) များကို ထုတ်လုပ်ပြီး ယင်းက မျိုးဥကြွေခြင်းကို နှောင့်နှေးစေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်တန့်စေခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

• အခြားအချက်များ: အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ ခရီးဝေးသွားခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားခြင်းတို့ကလည်း ရာသီစက်ဝန်းကို ကမောက်ကမ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

၂။ ပိုလီစစ်တစ် သားဥအိမ်ရောဂါစု (PCOS)

PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) သည် မျိုးပွားအရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် ရာသီမမှန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

• လက္ခဏာ: ဤရောဂါစုသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမျိုးသားဟော်မုန်း (Androgen) မြင့်တက်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး သားဥအိမ်အတွင်း ရေအိတ်ငယ်လေးများ ဖြစ်ပေါ်စေကာ မျိုးဥပုံမှန်မကြွေခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။

• အကျိုးဆက်: ရာသီထိန်ခြင်း၊ ရာသီသွေးအလွန်နည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဆင်းများခြင်းတို့အပြင် ကိုယ်အလေးချိန်တက်ခြင်းနှင့် ဝက်ခြံထွက်ခြင်းတို့ပါ တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။

၃။ ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် အစားအသောက် (Weight & Diet)

ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆီဓာတ်သည် ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှုတွင် အရေးကြီးသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန် ပြောင်းလဲမှုက ရာသီစက်ဝန်းကို သက်ရောက်စေသည်။

• ကိုယ်အလေးချိန် လျော့နည်းခြင်း: အစားအသောက်ကို ပြင်းထန်စွာ လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း ပိန်ခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်ကို "အငတ်ဘေး" ဟု ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေပြီး မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်စေကာ ရာသီထိန်သွားစေတတ်သည်။

• ကိုယ်အလေးချိန် များခြင်း: အဝလွန်ခြင်းက အီစထရိုဂျင် (Estrogen) ဟော်မုန်းကို ပိုမိုထွက်ရှိစေပြီး ရာသီမမှန်ခြင်းနှင့် သွေးဆင်းများခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

၄။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်း ပြဿနာများ (Thyroid Issues)

လည်ပင်းခြေရင်းတွင်ရှိသော Thyroid ဂလင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များကို ထိန်းချုပ်ပေးရုံသာမက ရာသီစက်ဝန်းကိုလည်း သက်ရောက်မှု ရှိပါသည်။

• Hyper/Hypothyroidism: သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း အထွက်များလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် နည်းလွန်းခြင်းတို့သည် ရာသီသွေး အလွန်နည်းခြင်း၊ များခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမလာတော့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သိုင်းရွိုက်ပြဿနာကို ကုသလိုက်ပါက ရာသီစက်ဝန်းသည် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ဖြစ်လာလေ့ရှိပါသည်။

၅။ အလွန်အမင်း လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း (Excessive Exercise)

ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်သော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်က ခံနိုင်ရည်ရှိသည်ထက် ပို၍ ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ (ဥပမာ- မာရသွန်ပြေးခြင်း၊ အားကစားသမားများ) ပြုလုပ်ခြင်းက ရာသီစက်ဝန်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

• စွမ်းအင်မလုံလောက်မှု: လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရာတွင် သုံးစွဲလိုက်သော စွမ်းအင်နှင့် စားသုံးသော အာဟာရ မမျှတသည့်အခါ ခန္ဓာကိုယ်သည် အသက်ရှင်ရန်အတွက်သာ စွမ်းအင်ကို သုံးစွဲပြီး ရာသီလာစေသည့် ဟော်မုန်းစနစ်ကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားတတ်ပါသည်။

---

ဘယ်အချိန်မှာ စိုးရိမ်ရသလဲ?

ရာသီတစ်ခါတစ်ရံ နောက်ကျခြင်းမှာ ပုံမှန်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အောက်ပါအခြေအနေများရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည် -

• ကိုယ်ဝန်မရှိဘဲ ရာသီ (၃) လဆက်တိုက် ထိန်ခြင်း။

• ရာသီလာရမည့် ရက်ဝန်းကျင်မဟုတ်ဘဲ သွေးဆင်းခြင်း။

• ရာသီစက်ဝန်းသည် ၂၁ ရက်ထက် တိုနေခြင်း သို့မဟုတ် ၄၅ ရက်ထက် ရှည်နေခြင်း။

---

အနှစ်ချုပ်

ရာသီမမှန်ခြင်းသည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်က "တစ်ခုခုမှားယွင်းနေပြီ" သို့မဟုတ် "အနားယူရန် လိုအပ်နေပြီ" ဟု ပေးပို့သော သတိပေးချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အစားအသောက်၊ အိပ်စက်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ရာသီစက်ဝန်းကို ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်အောင် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။