အမျိုးသမီးကျန်းမာရေး

 ရာသီလာသည့်အခါ သွေးဆင်းသည့်ပမာဏသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီနိုင်သော်လည်း ပုံမှန်ထက် အလွန်အမင်း များပြားလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် ရက်ရှည်ကြာခြင်းကို ဆေးပညာအရ Menorrhagia ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် သာမန်နေထိုင်မှုကို အနှောင့်အယှက်ပေးရုံသာမက ကုသမှုမခံယူပါက ကျန်းမာရေးအတွက် ကြီးမားသော အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ရာသီသွေး အလွန်အမင်း ဆင်းခြင်း၏ လက္ခဏာများ၊ အန္တရာယ်များနှင့် သိထားသင့်သည့် အချက်များကို အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။ ၁။ ဘယ်လိုအခြေအနေကို "သွေးဆင်းလွန်ခြင်း" ဟု ခေါ်သလဲ? အောက်ပါ လက္ခဏာများ ရှိနေပါက သင်သည် ရာသီသွေး အလွန်အမင်း ဆင်းနေခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည် - အကာအကွယ်လဲရသည့် အကြိမ်ရေ: ၁ နာရီ သို့မဟုတ် ၂ နာရီအတွင်း လစဉ်သုံးဂွမ်းထုပ် (Pad) တစ်ခုလုံး ရွှဲရွှဲစိုသွားသဖြင့် လဲလှယ်နေရခြင်း။ သွေးခဲများ: အချင်း ၁ လက်မ (အကြွေစေ့ခန့်) နှင့် ထိုထက်ကြီးသော သွေးခဲကြီးများ ဆင်းခြင်း။ ရက်ရှည်ခြင်း: ရာသီလာသည့်ရက်သည် ၇ ရက်ထက် ပို၍ ကြာမြင့်ခြင်း။ ညဘက်နှိုးရခြင်း: ညအိပ်နေစဉ် ဂွမ်းထုပ်လဲရန် တစ်ကြိမ်ထက်မက ထိခိုက်နိုးထရခြင်း။ နေ့စဉ်ဘဝ ထိခိုက်ခြင်း: သွေးအလွန်အကျွံဆင်းမှုကြောင့် အလုပ်မသွားနိုင...

 အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရာသီစက်ဝန်းသည် ငယ်ရွယ်နုပျိုသည့်အရွယ်မှသည် သွေးဆုံးချိန်အထိ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပုံသေသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိဘဲ အသက်အရွယ်အလိုက် ပြောင်းလဲနေတတ်ပါသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုများသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဟော်မုန်းပမာဏ အတက်အကျနှင့် သားဥအိမ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် မူတည်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက်အရွယ်အလိုက် ရာသီစက်ဝန်း ပြောင်းလဲလာပုံ အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။ ၁။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် (Puberty: ၁၀ နှစ် - ၁၉ နှစ်) ဤအရွယ်သည် ရာသီစတင်ပေါ်သည့် (Menarche) ကာလဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်က ဟော်မုန်းစနစ်သစ်နှင့် စတင်ထိတွေ့ရသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ ရာသီမမှန်ခြင်း: ပထမဆုံး ရာသီစတင်ပေါ်ပြီးနောက် ပထမ ၁ နှစ်မှ ၃ နှစ်ခန့်အထိ ရာသီစက်ဝန်းသည် အလွန်မမှန်တတ်ပါ။ တစ်ခါလာပြီးနောက် လအနည်းငယ် ထိန်သွားခြင်း သို့မဟုတ် တစ်လအတွင်း နှစ်ကြိမ်လာခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အကြောင်းရင်း: ဦးနှောက်နှင့် သားဥအိမ်တို့အကြား ဆက်သွယ်မှုစနစ် (HPO Axis) သည် အပြည့်အဝ မရင့်ကျက်သေးသဖြင့် မျိုးဥပုံမှန်မကြွေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လက္ခဏာ: ရာသီလာစဉ် ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း (Cramps) နှင့် ဝက်ခြံထွက်ခြင်းတို့ကို သိသိသာ...

 အမျိုးသမီးအတော်များများဟာ ရာသီလာနေစဉ်အတွင်းမှာ ဗိုက်အောင့်တာ၊ လေပွတာ၊ စိတ်တိုတာနဲ့ အားအင်ကုန်ခမ်းတာတွေကို ခံစားရလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီဝေဒနာတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်ရတာမှန်ပေမဲ့ မိမိစားသောက်လိုက်တဲ့ အစားအသောက်တွေကလည်း ဒီဝေဒနာတွေကို ပိုဆိုးစေတာ ဒါမှမဟုတ် သက်သာစေတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် "ရာသီလာနေစဉ် အစားရှောင်ဖို့ လိုသလား" ဆိုတဲ့မေးခွန်းအတွက် အဖြေကတော့ "ရှောင်သင့်တဲ့ အစားအစာတွေကို ရှောင်ပြီး စားသင့်တာတွေကို ရွေးချယ်စားသုံးခြင်းက PMS ဝေဒနာတွေကို များစွာသက်သာစေနိုင်ပါတယ်" ဆိုတာပါပဲ။ အောက်ပါတို့မှာ ရာသီလာစဉ်အတွင်း ဆောင်ရန်၊ ရှောင်ရန် အာဟာရလမ်းညွှန်များ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁။ ရာသီလာစဉ်အတွင်း ရှောင်ကြဉ်သင့်သည့် အစားအစာများ အောက်ပါအစားအစာတွေဟာ ရောင်ရမ်းမှုကို အားပေးပြီး ရာသီလာစဉ် ခံစားရတဲ့ ဝေဒနာတွေကို ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်ပါတယ်။ ဆားဓာတ်များသော အစားအစာများ: အာလူးကြော်၊ စည်သွတ်ဗူးများနှင့် အသင့်စား အစားအစာများတွင် ဆား (Sodium) အလွန်များပါတယ်။ ဆားက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရေဓာတ်ကို အောင်းစေတဲ့အတွက် ဗိုက်ပွခြင်း (Bloating) နဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဖောရောင်ခြင်းကို ပိုဆို...

  ရာသီလာစဉ်အတွင်း အသုံးပြုရသည့် ပစ္စည်းများ ရွေးချယ်ရာတွင် ယခင်က လစဉ်သုံးဂွမ်းထုပ် (Sanitary Pad) တစ်မျိုးတည်းသာ ခေတ်စားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမျိုးသမီးများ၏ လူနေမှုပုံစံနှင့် လိုအပ်ချက်များအပေါ် မူတည်၍ ရွေးချယ်စရာများ ပိုမိုများပြားလာပါသည်။ Tampon နှင့် Menstrual Cup (ရာသီလာစဉ်သုံး ခွက်ငယ်) တို့သည်လည်း လူသိများလာသည့်အတွက် ဘယ်အမျိုးအစားက သင့်အတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်မလဲဆိုသည်ကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြပေးလိုက်ပါသည်။ ၁။ လစဉ်သုံးဂွမ်းထုပ် (Sanitary Pad) မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးအများဆုံးနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အားသာချက်: အသုံးပြုရလွယ်ကူသည်။ အတွင်းခံတွင် ကပ်လိုက်ရုံသာဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ထည့်သွင်းရန် မလိုသဖြင့် အပျိုရည်မပျက်လိုသူများအတွက် စိတ်ချရသည်။ အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ (အထူ၊ အပါး၊ အတို၊ အရှည်)။ အားနည်းချက်: အနံ့ထွက်နိုင်သည်။ သွေးက လေနှင့်ထိတွေ့သည့်အတွက် အနံ့အသက် ထွက်ပေါ်တတ်သည်။ လှုပ်ရှားရ ခက်ခဲနိုင်သည်။ အားကစားလုပ်သူများ သို့မဟုတ် ရေကူးသူများအတွက် အဆင်မပြေပါ။ အသားအရေ ယားယံခြင်း (Pad rash) ဖြစ်တတ်သည်။ ၂။ တန်ပွန် (Tampon) တန်ပွန်ဆိုသည်မှာ ဂွမ်းဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ချောင်းငယ...

 အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွက် လစဉ်ရာသီသွေးဆင်းခြင်းဟာ သာမန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ ရာသီသွေးရဲ့ "အရောင်" နဲ့ "အပျစ်အကျဲ" ပြောင်းလဲမှုတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ဖော်ပြနေတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ သတင်းစကားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ရာသီသွေးအရောင် အမျိုးမျိုးက သင့်ကျန်းမာရေးအကြောင်း ဘာတွေပြောနေသလဲဆိုတာကို အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။ ၁။ အနီရောင်ဖျော့ဖျော့ သို့မဟုတ် ပန်းရောင် (Pink) ရာသီစတင်ပေါ်စ အချိန်မှာ ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ဆင်းတတ်သလို ရာသီဆင်းနည်းတဲ့ အချိန်မှာလည်း တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ဘာကို ဆိုလိုသလဲ: ရာသီသွေးဟာ သားအိမ်ခေါင်းက ထွက်တဲ့ အချွဲတွေနဲ့ ရောနှောသွားတဲ့အခါ အရောင်ဖျော့သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သတိပြုရန်: အမြဲတမ်း ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့သာ ဆင်းနေပြီး သွေးအားနည်းနေတယ်လို့ ခံစားရရင် သွေးတွင်း သံဓာတ်အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းမမျှတခြင်း (Estrogen နည်းခြင်း) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ၂။ အနီရဲရဲ သို့မဟုတ် တောက်ပသော အနီရောင် (Bright Red) ဒါဟာ ရာသီသွေးအသစ်ဖြစ်ပြီး သားအိမ်ထဲကနေ အပြင်ကို လျင်မြန်စွာ စီးထွက်လာတာကို ပြပါတယ်။ ဘာကို ဆိုလိုသလဲ: ရာသီလာတဲ့ ဒုတိယနေ့ သို့မဟုတ် တတိယနေ့လိုမျိုး သွေးအဆင်းများတ...

 အမျိုးသမီးအတော်များများဟာ ရာသီမလာခင် တစ်ပတ် ဒါမှမဟုတ် ၁၀ ရက်အလိုခန့်မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပါ နေမထိထိုင်မသာဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာတွေကို ခံစားရလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကို ဆေးပညာအရ Premenstrual Syndrome (PMS) လို့ ခေါ်ဆိုပါတယ်။ PMS ဟာ ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့ အချို့သူတွေမှာ နေ့စဉ်လူမှုဘဝကို ထိခိုက်စေလောက်အောင် ပြင်းထန်တတ်ပါတယ်။ PMS ဝေဒနာတွေကို အကောင်းဆုံး ကျော်ဖြတ်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။ ၁။ PMS ရဲ့ အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာများကို သိရှိခြင်း PMS ကို ဘယ်လိုကိုင်တွယ်ရမလဲဆိုတာ မသိခင် ဘာတွေဖြစ်တတ်သလဲဆိုတာ အရင်ကြည့်ရအောင် - ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ: ရင်သားတင်းခြင်း၊ ဗိုက်ပွခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ဝက်ခြံထွက်ခြင်းနှင့် အစားအသောက် အလွန်အမင်း စားချင်ခြင်း။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ: ဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ငိုချင်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းခြင်း။ ၂။ အစားအသောက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း စားသောက်နေထိုင်မှုပုံစံဟာ PMS ဝေဒနာတွေကို လျှော့ချဖို့အတွက် အခြေခံအကျဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဆားနှင့် သကြား လျှော့ပါ: ဆားဓာ...